عنوان
تحلیلی بر صنعت تبدیلی و تکمیلی رب انار با رویکرد ساختار بازار و تغییرات آن: 87-1380
نویسنده (گان)
محمدعلی فیض پور- عزت الله لطفی- مهدی امامی میبدی-
چکیده مقاله
اگرچه در سند استراتژي توسعه صنعتي کشور جهت‌گيري‌هاي توسعه به سمت صنايع مصرفي کم‌دوام بوده و کمتر صنايع تبديلي و تکميلي بخش کشاورزي مورد توجه قرار گرفته‌اند، اما اين موضوع باعث شده است تا نقدهاي فراواني به اين سند وارد گردد. با اين وجود، برنامه‌هاي پنج‌ساله توسعه کشور صنايع تبديلي و تکميلي را با تأکيد خاصي و خصوصاً به عنوان يکي از محورهاي ايجاد اشتغال مورد توجه قرار داده‌اند. اهداف کمي ارائه شده در اين بخش با توجه به تقسيم‌بندي وزرات جهاد کشاورزي، صنايع تبديلي و تکميلي به چهار گروه باغي، زراعي، دامي و شيلات تقسيم‌بندي مي‌شوند. در اين ميان و به عنوان مثال، هدف کمي ارائه شده در برنامه چهارم توسعه براي گروه باغي دستيابي به بيش از 8 ميليون تن محصول فرآوري شده در اين گروه است. اگرچه اين موضوع در برنامه‌هاي توسعه مورد تأکيد قرار گرفته اما در نظر گرفتن اين موضوع که ايران در توليد برخي از محصولات کشاورزي رتبه اول جهان را به خود اختصاص داده، اما سهم ايران از بازارهاي جهاني محصولات کشاورزي بسيار ناچيز بوده و حتي براي تأمين نياز بازار داخل در برخي کالاها نيز نيازمند واردات هستيم، نکته‌اي قابل تأمل است. اين موضوع مي‌تواند با توجه به اولويت قرار گرفتن توسعه صنايع تبديلي و تکميلي در مناطق روستايي و نيز موقعيت استراتژيک ايران از اين حيث در بازارهاي جهاني، بررسي ساختار آن موضوعي اساسي قلمداد گردد. بر اين اساس هدف اصلي اين مقاله تحليلي بر صنعت رب انار با رويکرد ساختار بازار آن است. داده‌هاي اين مقاله بر اساس آمارهاي ارائه شده از سوي وزارت جهادکشاورزي براي سال‌هاي 1380 تا 1387 که آمارهاي آن موجود بوده، استخراج گرديده و براي تعيين ساختار بازار از روش‌هاي نرخ تمرکز (Concentration Ratio) و هرفيندال-هيرشمن (Hirfindahl-Hirshman) استفاده شده است. نتايج اين مقاله بيان‌گر آن است که بيش از 80 درصد از سهم تعداد بنگاه و نيز اشتغال اسمي اين صنعت به بنگاه‌هاي کوچک (49-10 نفر کارکن) اختصاص داشته است. بررسي ساختار اين صنعت با هر دو روش معرفي شده نشان‌دهنده متمرکزتر شدن اين صنعت در طي دوره مورد بررسي است. از حيث يافته سياستي، اين موضوع مي‌تواند بيان‌گر تغيير ساختار اين صنعت به سمت رقابتي براي بازيابي جايگاه واقعي اين صنعت در سطح ملي و بين‌المللي است.

متن کامل مقاله