عنوان
سیستم آبیاری زیرسطحی سفالی روشی نوین جهت آبیاری باغات (انار)
نویسنده (گان)
محمد جلینی- قاسم زارعی- شركت كشت و صنعت آبرسان كویر شرق سهامی خاص-
چکیده مقاله
به منظور ابداع و توسعه روش¬هاي آبياري که قادر به تامين نياز آبي گياهان به طور موثر و با راندمان بيشتر باشند، روش¬هاي آبياري متنوعي در گذشته ابداع شده¬اند. سير تکامل بهره گيري از اين گونه روش¬ها به موازات پيشرفت¬هاي فني و تکنولوژيکي از آبياري سطحي به روش¬هاي آبياري تحت فشار باراني و قطره اي و اخيرا نيز به سيستم هاي آبياري زيرسطحي (تراوا، قطره اي زيرسطحي و سفالي) تغيير پيدا کرده است. هدف اصلي کليه روش¬هاي آبياري ايجاد محيطي مناسب از نظر رطوبت و تهويه در ناحيه توسعه ريشه گياهان است. در آبياري باراني تمامي سطح زمين و پوشش گياهي از طريق ريزش قطرات ريز آب رطوبت مورد نياز خود را تامين مي¬نمايند و بخشي از آب از طريق بادبردگي وتبخير قطرات ريز در هوا تلف مي¬شود. براي حذف و يا کاهش اين تلفات روش¬هاي آبياري قطره¬اي و زيرسطحي ابداع شده¬اند. در آبياري قطره¬اي، آب به صورت قطره از طريق قطره چکان¬ها مستقيم در سطح خاک پخش مي¬شود و در اثر نفوذ، خاک اطراف ريشه را مرطوب مي¬نمايد. در کليه روش¬هاي آبياري سطحي سنتي و مدرن درصدي از آب مورد استفاده به علت تبخير از سطح خاک از دسترس گياه خارج مي شود. به همين دليل، اخيرا استفاده از آبياري زيرسطحي مورد توجه قرار گرفته است. در آبياري زيرسطحي، ناحيه توسعه ريشه گياهان در اثر نشت آب از انواع لوله¬هاي تراوا و روزنه دار مرطوب مي¬گردد. از جمله اين روش¬ها، آبياري تراواي لاستيکي است که عليرغم بهبود در يکنواختي توزيع آب به دليل مشکلات زيست محيطي و گرفتگي منافذ در اثر ورود ريشه¬ها، تا کنون توسعه چنداني نيافته است. ساير روش¬هاي آبياري زيرسطحي نيز هنوز در مرحله آزمايشات تکميلي و بررسي سازگاري در راستاي کشاورزي پايدار قرار دارند. استفاده از ظروف سفالين براي صرفه¬جويي در آب و تامين آب جهت کشت بوته¬ها و نباتات يک¬ساله در جهان سابقه هزار ساله دارد و از قرنها پيش اين روش در کشورهاي چين، هندوستان، سريلانکا، زيمباوه، برزيل و ايران (شهرهاي حاشيه کوير نظير يزد و اردکان) و ... مورد استفاده قرار مي¬گرفته است. ليکن، به دليل مسدود شدن کوزه¬هاي سفالي و مشکل آب کردن کوزه¬ها با دست، اين روش به تدريج منسوخ گرديد. با عنايت به مشکلات مذکور، محققين گرايش به سمت سيستم هاي آبياري ميکرويي پيدا کردند که قابليت استقرار روي سطح زمين را داشته باشند تا راندمان آبياري و افزايش عملکرد محصول بيشتري را به همراه آورند. به همين جهت سيستم¬هاي آبياري قطره¬اي با شتاب بيشتري تکامل و توسعه يافتند. ليکن، عليرغم اين پيشرفت¬ها، به دليل امتيازات منحصر به فرد آبياري زيرسطحي، در سال هاي اخير مجداً ابداع روش¬هاي مختلف اين سيستم¬ها مورد توجه قرار گرفته است. يکي از اين روش¬ها، آبياري سفالي است. محققان روش آبياري سفالي را براي مزارع و باغات کوچک و نيز کشاورزي معيشتي کاملا مناسب ارزيابي کرده و اين روش آبياري را حدفاصل روش¬هاي آبياري سطحي و سيستم¬هاي آبياري ميکرو داراي تکنولوژي بالا، دانسته¬اند. مزاياي روش آبياري زيرسطحي سفالي به طور خلاصه عبارتند از: - افزايش راندمان آبياري - کاهش قابل ملاحظه ميزان مصرف آب در زراعت و باغات نسبت به روش¬هاي سنتي آبياري و ساير آبياري تحت فشار - افزايش عملکرد محصول - امکان کشت دو محصول در يکسال زراعي در بخشي از اقليم¬هاي سرد بدليل کوتاه¬تر شدن دوره رشد - افزايش شاخص¬هاي کيفي محصولات توليدي نظير درصد پروتئين ذرت، درصد روغن آفتابگردان و ... - حفظ ساختمان خاک و جلوگيري از سله بستن سطح خاک - امکان کشت گياهان در خاک¬هاي شور و يا استفاده از آب¬هاي نيمه شور - کاهش در ميزان آفات، بيماري¬ها و علف¬هاي هرز و در نتيجه کاهش مصرف سموم شيميايي (حشره کش¬ها، قارچ¬کش¬ها و علف¬کش¬ها) - کاهش مصرف کودهاي شيميايي و در صورت استفاده کافي از کودهاي دامي، حذف مصرف کودهاي شيميايي - عدم نياز به نيروي برق در اين روش آبياري به دليل کم فشار بودن آن (مصرف انرژي و سوخت کمتر) - امکان توليد محصول سالم¬تر به خصوص در کشت محصولات گلخانه¬اي

متن کامل مقاله